Ислам ишенимине ылайык адам укуктары убакытка же өкмөттөргө жараша өзгөргөн эрежелер эмес. Бул укуктар – Жаратуучу тарабынан ар бир адамга төрөлгөндөн бери берилген ыйык аманаттар. Ислам мындан он төрт кылым мурда эле бүткүл адамзаттын теңдигин жана ар бир адамдын кол тийгис укуктарын жарыялаган.
Исламда ар бир адам жөн гана «адам» болгону үчүн урматтоого татыктуу. Улут, тил, теринин түсү же социалдык абал үстөмдүктүн негизги көрсөткүчү боло албайт. Чыныгы артыкчылык – бул моралдык жакшылык жана Аллага болгон жоопкерчилик сезими (таква).
«Биз чындыгында Адам уулдарын урматтадык…» (Исра сүрөсү, 70)
«Эй адамдар! Биз силерди бир эркек менен бир аялдан жараттык жана силерди элдерге, урууларга бөлдүк, бири-бириңерди таанып билүүңөр үчүн. Алланын алдында эң урматтуусу – эң такыбасы…» (Хужурат сүрөсү, 13)
Жашоо – Алла адамга берген эң ыйык белек. Күнөөсүз бир адамды өлтүрүү бүт адамзатты өлтүргөнгө тете деп эсептелет.
«…Ким бир адамды адилетсиз өлтүрсө, ал бүткүл адамзатты өлтүргөндөй; ал эми ким бир адамдын өмүрүн сактап калса, ал бүткүл адамзатты сактап калгандай…» (Мааида сүрөсү, 32)
Ислам ишеним маселелеринде адамдын эркин тандоосун толук сыйлайт. Эч кимди динди кабыл алууга же өзгөртүүгө мажбурлоого болбойт.
«Динде зордук жок…» (Бакара сүрөсү, 256)
«Эгер Раббиң кааласа, жер жүзүндөгү бардык адамдар ишенмек. Анда сен адамдарды мажбурлайсыңбы?» (Юнус сүрөсү, 99)
Адилеттүүлүк – Исламдын негизги түркүктөрүнүн бири. Бир адамга же коомго болгон жек көрүү да адилеттүүлүктөн тайдырууга себеп боло албайт. Мыйзам алдында күчтүү да, алсыз да тең.
«Эй ыйман келтиргендер! Алла үчүн адилеттүү болуп бекем тургула жана күбө болгула. Бир элге болгон жек көрүү силерди адилетсиздикке түртпөсүн. Адилеттүү болгула…» (Мааида сүрөсү, 8)
Ар бир адамдын мыйзамдуу жол менен тапкан мүлкү, байлыгы жана эмгеги ыйык жана кол тийгис. Эч ким башка бирөөнүн мүлкүн тартып алууга же эмгегин эксплуатациялоого укуктуу эмес.
«Бири-бириңердин мал-мүлкүңөрдү адилетсиз жебегиле…» (Бакара сүрөсү, 188)
Исламдын адам укуктарына болгон көз карашы адамдын кадыр-баркын борборго койгон жана аны коргоону максат кылган түшүнүккө негизделет. Пайгамбар Мухаммад (ага Алланын тынчтыгы жана берекеси болсун) коштошуу хутбасында бул принциптерди жалпылап, адамдардын өмүрү, мүлкү жана намысы кол тийгис экенин бүткүл дүйнөгө жарыялаган. Ислам адилеттүүлүктү жана адам кадыр-баркын коргоону жөн гана укуктук милдет эмес, ибадат катары да карайт.