Theo đức tin Hồi giáo, nhân quyền không phải là những quy tắc thay đổi theo thời gian hay chính quyền. Đó là những quyền thiêng liêng, những thiên chức được Đấng Tạo Hóa ban cho mỗi con người từ khi sinh ra như một sự ủy thác thiêng liêng. Ngay từ 14 thế kỷ trước, Hồi giáo đã tuyên bố quyền bình đẳng của toàn nhân loại và khẳng định mọi con người đều có những quyền bất khả xâm phạm.
Trong Hồi giáo, mọi con người đều đáng được tôn trọng chỉ vì họ là “con người”. Chủng tộc, ngôn ngữ, màu da hay địa vị xã hội không phải là cơ sở của sự ưu việt. Sự cao quý thực sự chỉ nằm ở đức hạnh, lòng kính sợ Allah và ý thức trách nhiệm đạo đức (taqwa).
“Quả thật, Ta đã ban phẩm giá cho con cháu của Adam…” (Surah Al-Isra, 70)
“Hỡi nhân loại! Quả thật, Ta đã tạo ra các ngươi từ một nam và một nữ. Ta chia các ngươi thành các quốc gia và bộ tộc để các ngươi nhận biết lẫn nhau. Người cao quý nhất trước Allah là người có taqwa nhất (kinh sợ Ngài và có trách nhiệm nhất)…” (Surah Al-Hujurat, 13)
Sự sống là món quà thiêng liêng nhất mà Allah ban cho con người. Việc tước đoạt mạng sống của một người vô tội được coi là tội ác tương đương với việc hủy diệt toàn thể nhân loại.
“…Ai giết một người — ngoại trừ bạo loạn hoặc tội ác giết người trên trái đất — thì như thể đã giết toàn thể nhân loại; và ai cứu một mạng người thì như thể đã cứu sống toàn thể nhân loại…” (Surah Al-Ma’idah, 32)
Hồi giáo bày tỏ sự tôn trọng tuyệt đối đối với ý chí tự do của mỗi cá nhân trong vấn đề đức tin. Không ai có thể bị ép buộc phải tin theo một tôn giáo hoặc phải thay đổi tôn giáo của mình.
“Không có sự ép buộc trong tôn giáo…” (Surah Al-Baqarah, 256)
“Nếu Thượng Đế của Ngươi (hỡi Muhammad) muốn, thì tất cả những ai trên trái đất này đều đã có đức tin. Vậy, Ngươi định cưỡng bức người ta để họ trở thành những người có đức tin hay sao?” (Surah Yunus, 99)
Công lý là một trong những nền tảng, trụ cột quan trọng nhất của Hồi giáo. Ngay cả sự căm ghét hay thù địch đối với một cộng đồng hoặc một cá nhân nào đó cũng không thể là cái cớ để xa rời công lý. Trước pháp luật, kẻ mạnh và người yếu đều hoàn toàn bình đẳng.
“Hỡi những ai có đức tin! Hãy vì Allah mà kiên trì đứng vững vì công lý, làm nhân chứng công minh. Và đừng để sự thù ghét đối với một dân tộc khiến các ngươi hành xử bất công. Hãy công bằng…” (Surah Al-Ma’idah, 8)
Tài sản, quyền sở hữu và thành quả lao động hợp pháp (halal) của mỗi cá nhân đều là thiêng liêng. Không ai được quyền chiếm đoạt tài sản của người khác hoặc bóc lột sức lao động của họ.
“Và các ngươi đừng tiêu xài tài sản của nhau giữa các ngươi một cách bất chính…” (Surah Al-Baqarah, 188)
Cận cảnh tiếp cận của Hồi giáo đối với nhân quyền mang một tầm nhìn đặt con người vào trung tâm và nhằm mục đích bảo vệ họ. Thiên Sứ Muhammad (s.a.v.) đã đúc kết các nguyên tắc này trong Bài Khuyết Pháp Cuối Cùng (Veda Hutbesi), tuyên bố với toàn thế giới rằng tính mạng, tài sản và danh dự của mọi người là bất khả xâm phạm. Hồi giáo chấp nhận việc bảo vệ công lý và phẩm giá con người không chỉ là một nghĩa vụ pháp lý, mà còn là một hành vi thờ phượng tôn giáo (ibadah).