Islomda nikoh faqat biologik yoki ijtimoiy ehtiyoj emas; u muhabbat, rahm-shafqat va Allohning roziligi asosiga qurilgan muqaddas rishta hamda ibodatdir. Qur’oni Karim va Payg’ambar Muhammad (s.a.v.) sunnatlari bu rishtani dunyodagi osoyishtalik manbai va oxirat saodatiga eltuvchi ko‘prik sifatida ta’riflaydi.
“Uning alomatlaridan biri shuki, sizlar huzur topishingiz uchun o‘zlaringizdan juftlar yaratdi va orangizga muhabbat hamda rahm-shafqat soldi. Albatta, bunda fikr yuritadigan qavmlar uchun oyat-alomatlar bordir.” (Rum surasi, 21)
Islom erkak va ayolni bir-biriga raqib emas, balki bir-birini to‘ldiruvchi, himoya qiluvchi va go‘zallashtiruvchi ikki mavjudot deb biladi. Nikohda adolat, hurmat va xushmuomalalik asosiy tamoyillardir.
“…Ular sizlar uchun libosdirlar, sizlar ham ular uchun libossizlar…” (Baqara surasi, 187) (Bu oyat er-xotin bir-birining kamchiliklarini yashirishi, dunyo qiyinchiliklaridan himoya qilishi va bir-biriga ziynat bo‘lishi kerakligini anglatadi.)
Islom oilaviy tinchlikni saqlash uchun erkak va ayolga muayyan mas’uliyatlar yuklaydi. Erkakning vazifasi halol rizq topish va oilani himoya qilish bo‘lsa, ayolning vazifasi oiladagi osoyishtalik va tartibni saqlashdir. Biroq har ikki tomon uchun eng muhim qoida — “yaxshi muomala”dir.
Erkak xotiniga nisbatan mehribon, tushunuvchan va saxovatli bo‘lishi lozim. Islom ayolga qo‘l ko‘tarish va uni tahqirlashni qat’iyan man etadi.
Oyat: “…Ular bilan yaxshi muomalada bo‘linglar…” (Niso surasi, 19)
Hadis: “Sizlarning eng yaxshilaringiz ayollariga eng yaxshi munosabatda bo‘ladiganlaringizdir. Men esa ayollariga eng yaxshi munosabatda bo‘ladiganingizman.” (Termiziy)
Ayol esa erining haqlariga rioya qiladi, oilaning sha’ni va xonadonning mahfiyligini asraydi.
Hadis: “Dunyo bir ne’matdir. Dunyoning eng yaxshi ne’mati esa soliha ayoldir.” (Muslim)
Nikohning eng go‘zal natijalaridan biri farzandli bo‘lishdir. Islomda farzand ota-onaga Alloh tomonidan berilgan muqaddas omonatdir. Ularni go‘zal axloq bilan tarbiyalash jamiyat va oxirat uchun sarmoyadir.
“Parvardigorimiz! Bizga ko‘zlarimiz quvonchi bo‘ladigan juftlar va zurriyotlar ato etgin hamda bizni taqvodorlarga peshvo qil.” (Furqon surasi, 74)
“Hech bir ota o‘z farzandiga yaxshi tarbiyadan ko‘ra qimmatliroq meros qoldira olmaydi.” (Termiziy)
Islomda oila kichik bir masjid va osoyishta qo‘rg‘ondir. Agar uyda muhabbat, hurmat, sabr va Alloh roziligi ustuvor bo‘lsa, o‘sha xonadon bu dunyoda jannatning bir burchagiga, oxiratda esa abadiy saodatga eltuvchi maskanga aylanadi. Payg‘ambarimiz (s.a.v.) marhamat qilganlaridek, er-xotinning bir-biriga muhabbat bilan boqishi ham sadaqa va ibodat hukmidir.
