Wylst de islam de minske pleatst as de “kalyf” (beskermer en behearder) op ierde, leit it him in djippe ferantwurdlikens op foar alle oare libbene wêzens yn it hielal oer. Hoewol’t it konsept fan diererjochten in relatyf nij ferskynsel is yn ‘e moderne wrâld, hat de islamityske tradysje sûnt 14 ieuwen lyn bisten net allinnich as “boarnen” definiearre, mar as wêzens mei rjochten dy’t respekt fertsjinje.
Yn it islamityske tinken binne bisten gjin sielleaze wêzens dy’t besteane foar it willekeurige gebrûk fan minsken. Krektoarsom, krekt as minsken, hawwe se har eigen sosjale oarders, talen en mienskipsstruktueren. De Hillige Koran iepenbieret dit feit mei in tige opfallend universeel perspektyf.
“Der is gjin bist dat op ‘e ierde rint, noch in fûgel dy’t mei syn twa wjukken fleant, dy’t gjin mienskippen (naasjes) foarmje lykas jimme. Wy hawwe neat yn it Boek weilitten. Dêrnei sille se foar harren Hear sammele wurde.” (Al-An’am, 38)
Dit fers lit sjen dat it ekologyske lykwicht en de rjochten fan bisten ûnder in godlike garânsje steane. It skeinen fan it rjocht fan in bist betsjut feitlik it oantaasten fan it rjocht fan in “mienskip” skepen troch Allah.
Neffens de islam hat elk wêzen yn it hielal in unike relaasje mei de Skepper. Bisten meitsje ek diel út fan dit geastlike ekosysteem en betinke Allah yn oerienstimming mei harren eigen natuer (aard fan skepping).
“Sjogge jo net dat dejingen dy’t yn ‘e himel en op ‘e ierde binne, en de fûgels mei sprate wjukken, Allah priizgje? Elk ken syn gebed en syn lofprizing. Allah wit goed wat se dogge.” (An-Nur, 41)
Dit perspektyf noeget moslims út ta djippe dimmenens foar de natuer en bisten oer. In fûgel dy’t yn ‘e loft fleant as in eamel dy’t op ‘e grûn rint, binne ûnderdiel fan in godlike oantinken en fertsjinje allinich om dy reden al respekt.
Hoewol’t de Koran de oandacht fêstiget op ‘e foardielen dy’t bisten it minskdom biede, leart it dat dizze relaasje net basearre wêze moat op útbûting, mar op tankberens en meilibjen.
“En Hy hat de bisten ek skepen. Dêryn sit foar jimme waarmte (dingen) en in protte foardielen. En guon dêrfan ite jimme. Der is skientme (en nocht) yn harren foar jimme as jimme se jûns thúsbringe en moarns frijlitte.” (An-Nahl, 5-6)
De útdrukking “skientme en nocht” yn ‘e fersen is frij opfallend. Bisten binne net allinnich middels om te profitearjen fan harren fleis, molke as krêft; se binne ek estetyske wêzens en minsklike selskipsdieren op ierde. Dit bewustwêzen fan “fertrouwen” (amanah) berikte syn hichtepunt ek yn ‘e praktiken fan ús profeet Mohammed (s.a.w.). It goede nijs fan in man waans sûnden ferjûn waarden om’t er in toarstige hûn wetter joech, as it ferbod op it jeien op bisten foar wille (sportjacht), binne de fûneminten fan dizze beskaving fan meilibjen.
De islam makket rjochtfeardigens breder as allinnich in konsept tusken minsken en wreidet it út om alle libbene wêzens op te nimmen. It marteljen fan bisten, harren te hurd wurkje litte, yn it gesicht slaan as as doelwyt brûke is strang ferbean yn ‘e islam. It boadskip fan ‘e islam oer bisten is dúdlik: Wês barmhertich foar dejingen op ierde, sadat Dejinge yn ‘e himel barmhertich wêze mei foar jimme. Yn dit leauwenssysteem is it beskermjen fan in eamelhûs as it toanen fan genegenheid oan in fûgel net in gewoane goede die, mar it winnen fan de tefredenens fan de Skepper sels.