Іслам разглядае чалавека як «халіфа» (абаронцу і захавальніка) зямлі і тым самым ускладае на яго глыбокую адказнасць за ўсіх іншых жывых істот у Сусвеце. Хоць паняцце правоў жывёл з’яўляецца адносна новым у сучасным свеце, ісламская традыцыя ўжо на працягу чатырнаццаці стагоддзяў разглядае жывёл не проста як «рэсурсы», а як жывых істот, якія маюць правы і заслугоўваюць павагі.
У ісламскай думцы жывёлы не з’яўляюцца бездушнымі істотамі, якія існуюць для адвольнага выкарыстання чалавекам. Наадварот, як і людзі, яны маюць уласны грамадскі парадак, мовы і структуры супольнасцяў. Каран раскрывае гэтую рэальнасць з надзвычай універсальнага пункту гледжання.
«Няма ніводнай жывёлы, якая ходзіць па зямлі, і ніводнай птушкі, якая ляціць на двух крылах, якія не былі б супольнасцямі, падобнымі да вас. Мы нічога не ўпусцілі ў Пісанні. Потым яны будуць сабраны перад сваім Госпадам». (Аль-Ан’ам, 38)
Гэты аят паказвае, што экалагічная раўнавага і правы жывёл знаходзяцца пад Боскай абаронай. Парушэнне права жывёлы на самой справе азначае парушэнне права «супольнасці», створанай Алахам.
Згодна з ісламам, кожная істота ў Сусвеце мае асаблівыя адносіны са Стваральнікам. Жывёлы таксама з’яўляюцца часткай гэтай духоўнай экасістэмы і праслаўляюць Алаха ў адпаведнасці са сваёй фітрай (прыродай, у якой яны створаны).
«Хіба ты не бачыш, што Алаха праслаўляюць тыя, хто на нябёсах і на зямлі, і птушкі, якія ляцяць радамі? Кожны ведае сваю малітву і сваё праслаўленне. Алах дасканала ведае, што яны робяць». (Ан-Нур, 41)
Гэты погляд заклікае мусульман да глыбокай пакоры перад прыродай і жывёламі. Птушка, якая ляціць у нябёсах, або мурашка, якая ідзе па зямлі, з’яўляюцца часткай боскага памінання і ўжо толькі таму заслугоўваюць павагі.
Каран звяртае ўвагу на карысць, якую жывёлы прыносяць чалавецтву, але адначасова вучыць, што гэтыя адносіны павінны грунтавацца не на эксплуатацыі, а на ўдзячнасці і спачуванні.
«І Ён стварыў для вас жывёлу. У ёй для вас ёсць цяпло і шмат карысці, і з яе вы ясьце. І для вас ёсць у ёй прыгажосць, калі ўвечары вы прыводзіце яе назад, а раніцай выпускаеце». (Ан-Нахль, 5–6)
Выраз «прыгажосць і задавальненне» ў гэтых аятах асабліва варты ўвагі. Жывёлы — гэта не толькі сродкі, ад якіх чалавек атрымлівае карысць дзякуючы іх мясу, малаку або сіле; яны таксама з’яўляюцца прыгожымі істотамі і спадарожнікамі чалавека ў гэтым свеце. Гэта ўсведамленне «даверу і адказнасці» дасягнула найвышэйшага выражэння ў практыцы Прарока Мухаммада (мір яму і благаслаўленне). Добрая вестка пра дараванне грахоў чалавеку за тое, што ён напаіў смаглага сабаку, а таксама забарона паляваць на жывёл дзеля забавы (спартыўнага палявання) з’яўляюцца аднымі з краевугольных камянёў гэтай цывілізацыі спагады.
Іслам пашырае паняцце справядлівасці за межы адносін паміж людзьмі, ахопліваючы ім усіх жывых істот. Здзек з жывёл, прымушэнне іх працаваць звыш сваіх магчымасцяў, удары па мордзе або выкарыстанне іх у якасці мішэняў катэгарычна забароненыя ў ісламе. Пасланне ісламу адносна жывёл яснае: будзьце міласэрнымі да тых, хто на зямлі, і Той, Хто над нябёсамі, будзе міласэрны да вас. У гэтай сістэме веры абараніць мурашнік або праявіць спачуванне да птушкі — гэта не проста звычайны добры ўчынак; гэта сам па сабе спосаб здабыць задавальненне Стваральніка.
