Στον ισλαμικό πολιτισμό, το εμπόριο δεν είναι απλώς μια πύλη για υλικό κέρδος, αλλά μια πειθαρχία που βασίζεται στην τιμιότητα, την εμπιστοσύνη και την κοινωνική δικαιοσύνη. Στο επίκεντρο αυτής της παράδοσης βρίσκεται το γεγονός ότι ο ίδιος ο Προφήτης Μωάμεθ (σ.α.β.) στα νιάτα του ήταν ένας έμπορος γνωστός με το προσωνύμιο “αλ-Αμίν” (Ο Αξιόπιστος). Αυτή η κληρονομιά αναβάθμισε το εμπόριο από ένα απλό επάγγελμα σε μια τιμητική αρετή που υπηρετεί την ανθρωπότητα.
Στην καρδιά αυτού του συστήματος βρίσκεται η ακλόνητη αρχή της “διαφάνειας”. Σύμφωνα με το ισλαμικό δίκαιο, η απόκρυψη ενός ελαττώματος σε ένα προϊόν δεν είναι μόνο ηθική αδυναμία, αλλά και νομικό αδίκημα. Η υποχρέωση του πωλητή να δηλώνει τυχόν ελαττώματα στα εμπορεύματα εγγυήθηκε την προστασία των καταναλωτών πριν από 1400 χρόνια. Σε αυτή τη νοοτροπία, που διαμορφώθηκε από το ρητό “Όποιος μας εξαπατά δεν είναι ένας από εμάς”, η απάτη στα μέτρα και τα σταθμά απαγορεύεται αυστηρά και η πλήρης παράδοση των δικαιωμάτων σε κάθε δικαιούχο θεωρείται ιερό καθήκον.
Ωστόσο, στο Ισλάμ δεν θεωρούνται νόμιμοι όλοι οι τρόποι παραγωγής κέρδους. Έχουν τεθεί σαφή όρια για την πρόληψη της εκμετάλλευσης και του αθέμιτου πλουτισμού. Η παραγωγή χρήματος από χρήμα (τοκός/τόκος) απαγορεύεται, καθώς θεωρείται ένα μέσο εκμετάλλευσης όπου παρακάμπτεται η εργασία. Ομοίως, η απόκρυψη των βασικών αναγκών των ανθρώπων με την απόσυρσή τους από την αγορά εν αναμονή αυξήσεων των τιμών (μαύρη αγορά) και οι κερδοσκοπικές συναλλαγές που περιλαμβάνουν αβέβαιους κινδύνους που μοιάζουν με τζόγο θεωρούνται ανήθικες. Για να είναι έγκυρη μια συναλλαγή, η πιο θεμελιώδης προϋπόθεση είναι και τα δύο μέρη να ενεργούν με πλήρη ελευθερία και “αμοιβαία συναίνεση”. Κάθε συναλλαγή που γίνεται μέσω καταναγκασμού ή χειραγώγησης χάνει τη νομιμότητά της.
Η ισλαμική οικονομία αντιτίθεται επίσης στη συγκέντρωση του πλούτου σε λίγα μόνο χέρια ώστε να γίνει κέντρο εξουσίας. Σε αυτό το σημείο, το εμπόριο συγχωνεύεται με την κοινωνική ευθύνη. Ένας επιτυχημένος έμπορος εξαγνίζει τον πλούτο του μοιράζοντας ένα μέρος των κερδών του με όσους έχουν ανάγκη μέσω του ζακάτ (υποχρεωτική ελεημοσύνη) και της φιλανθρωπίας. Αυτή η κουλτούρα του μοιράσματος εξασφαλίζει τη διατήρηση της κοινωνικής ισορροπίας και απλώνει την οικονομική ευημερία στη βάση της κοινωνίας. Συμπερασματικά, το εμπόριο στο Ισλάμ είναι μια φιλοσοφία ζωής προσανατολισμένη στην εμπιστοσύνη, η οποία προστατεύει τον αγοραστή, επιβάλλει ηθική ευθύνη στον πωλητή και επικεντρώνεται στην κοινωνική ειρήνη.
