በእስልምና ሥልጣኔ ውስጥ ንግድ ብቻ የገንዘብ ትርፍ መንገድ ሳይሆን፣ በታማኝነት፣ በእምነት እና በማህበራዊ ፍትሕ ላይ የተመሠረተ ሥርዓት ነው። የዚህ ባህል መሠረት፣ ነቢዩ ሙሐመድ (ሰ.ዐ.ወ) በወጣትነታቸው “አል-አሚን” (ታማኝ) በሚል ስም የሚታወቁ ነጋዴ መሆናቸው ነው። ይህ ቅርስ ንግድን ከተራ ሙያ በላይ አድርጎ፣ ለሰው ልጆች የሚያገለግል የክብር ሥነ-ምግባር አድርጎታል።
በዚህ ሥርዓት ልብ ውስጥ የማይናወጥ “ግልጽነት” መርህ ይገኛል። በእስልምና ሕግ መሠረት የእቃ ጉድለት ወይም እክል መደበቅ የሥነ-ምግባር ድክመት ብቻ ሳይሆን፣ ሕጋዊ ወንጀልም ነው። ሻጩ በእቃው ያለውን ጉድለት የማሳወቅ ግዴታ መኖሩ፣ የተጠቃሚዎችን መብት ከ1400 ዓመታት በፊት ጀምሮ እንዲጠበቅ አድርጓል። “እኛን የሚያታልል ከእኛ አይደለም” በሚለው መርህ መሠረት፣ በመለኪያና በሚዛን ማጭበርበር በፍጹም ተከልክሏል፣ እያንዳንዱ ባለመብትም መብቱን ሙሉ በሙሉ እንዲያገኝ ቅዱስ ግዴታ ተብሎ ይቆጠራል።
ነገር ግን በእስልምና ሁሉም የትርፍ መንገዶች ሕጋዊ ተብለው አይታዩም፤ ብዝበዛንና የማይገባ ትርፍን ለመከላከል ግልጽ ወሰኖች ተደርገዋል። ገንዘብ ከገንዘብ ትርፍ ማግኘት (ወለድ)፣ ሥራን ከሂደቱ ውጭ የሚያደርግ የብዝበዛ መሣሪያ ተብሎ ስለሚቆጠር ተከልክሏል። በተመሳሳይ፣ ሰዎች የሚያስፈልጋቸውን መሠረታዊ እቃዎች የዋጋ ጭማሪ በመጠበቅ ከገበያ ማስወገድና ማከማቸት (ጥቁር ገበያ) እንዲሁም ውጤታቸው ያልታወቀ፣ ከቁማር ጋር የሚመሳሰሉ ከፍተኛ አደጋ ያላቸው (ስፔኩላቲቭ) ግብይቶች ሥነ-ምግባራዊ አይደሉም ተብለው ይቆጠራሉ። ንግድ ትክክለኛ እንዲሆን ከሚያስፈልጉ መሠረታዊ ሁኔታዎች አንዱ፣ ሁለቱም ወገኖች ሙሉ ነፃነትና “የጋራ ፈቃድ” ውስጥ መሆናቸው ነው፤ በግፍ ወይም በማታለል የሚፈጸም ማንኛውም ግብይት ሕጋዊነቱን ያጣል።
የእስልምና ኢኮኖሚ ሀብት በጥቂት ሰዎች እጅ ብቻ ተሰብስቦ የኃይል ማዕከል እንዲሆን ይቃወማል። በዚህ ነጥብ ንግድ ከማህበራዊ ኃላፊነት ጋር ይዋሃዳል። ስኬታማ ነጋዴ ከትርፉ አንድ ክፍል በዘካትና በሰደቃ መንገድ ለተቸገሩ ሰዎች በማካፈል ሀብቱን ያጠራል። ይህ የመካፈል ባህል ማህበራዊ ሚዛን እንዲጠበቅና የኢኮኖሚ ደህንነት ለሁሉም እንዲደርስ ያደርጋል። በመጨረሻም፣ በእስልምና ውስጥ ንግድ ገዢን የሚጠብቅ፣ ለሻጩ ሥነ-ምግባራዊ ኃላፊነት የሚጭን፣ እና የማህበረሰቡን ሰላም መሠረት የሚያደርግ በእምነት ላይ የተመሠረተ የሕይወት ፍልስፍና ነው።
