Samkvæmt íslamstrú eru mannréttindi ekki reglur sem breytast eftir tímum eða stjórnvöldum. Þessi réttindi eru heilög vörslufé (amanah) sem skaparinn hefur veitt hverri manneskju frá fæðingu. Íslam lýsti því yfir fyrir 14 öldum að allir menn væru jafnir og ættu friðhelg réttindi.
Í íslam á sérhver manneskja skilið virðingu einfaldlega vegna þess að hún er „manneskja“. Kynþáttur, tungumál, litarháttur eða félagsleg staða eru ekki ástæða til yfirburða. Yfirburðir felast eingöngu í siðferðilegum dyggðum og ábyrgðartilfinningu (taqwa).
„Og vissulega höfum vér sýnt sonum Adams heiður…“ (Súra Al-Isra, 70) „Ó, menn! Vér höfum skapað yður af karli og konu og skipt yður í þjóðir og ættbálka svo að þér megið þekkjast. Sannarlega er sá heiðraðasti meðal yðar fyrir augum Allah sá sem hefur mesta ábyrgðartilfinningu gagnvart Honum…“ (Súra Al-Hujurat, 13)
Lífið er heilagasta gjöfin sem Allah hefur gefið manninum. Að tortíma lífi eins saklauss manns er lagt að jöfnu við að eyða allri mannkyninu.
„…Hver sem drepur manneskju —nema það sé sem hegning fyrir manndráp eða fyrir að breiða út spillingu á jörðinni—, það er eins og hann hafi drepið allt mannkynið. Og hver sem bjargar einu lífi, það er eins og hann hafi bjargað lífi alls mannkynsins…“ (Súra Al-Ma’idah, 32)
Íslam sýnir fulla virðingu fyrir frjálsum vilja einstaklingsins þegar kemur að trú. Engan má neyða til að trúa á trúarbrögð eða breyta trú sinni.
„Engin þvingun er í trúarbrögðum…“ (Súra Al-Baqarah, 256) „Ef Drottinn þinn hefði viljað, þá hefðu allir sem á jörðinni eru trúað saman. Ætlar þú þá að þvinga menn til að gerast trúaðir?“ (Súra Yunus, 99)
Réttlæti er mikilvægasta undirstaða íslams. Jafnvel reiði eða fjandskapur í garð samfélags eða einstaklings getur ekki réttlætt að vikið sé frá réttlæti. Fyrir lögunum eru hinir sterku og veiku jafnir.
„Ó, þér sem trúið! Verið djarfir verndarar réttlætisins, sem vottar vegna Allah. Og látið eigi hatur til neinnar þjóðar leiða yður til ranglætis. Verið réttlátir…“ (Súra Al-Ma’idah, 8)
Eignir, fjármunir og vinna sérhvers einstaklings, sem aflað er á lögmætan (halal) hátt, eru heilög. Enginn má ræna rétti annars né nýta vinnu hans í eigingjörnum tilgangi.
„Og etið ekki eigur hvers annars með rangindum…“ (Súra Al-Baqarah, 188)
Afstaða íslams til mannréttinda býr yfir hugsjón sem setur manninn í miðju alheimsins og miðar að því að vernda hann. Múhameð spámaður (friður sé með honum) dró þessar reglur einnig saman í kveðjuræðu sinni (Wada’ Khutbah) og lýsti því yfir við allan heiminn að líf, eignir og heiður manna væru friðhelg. Íslam viðurkennir vernd réttlætis og mannlegrar sæmdar ekki aðeins sem lagalega skyldu, heldur jafnframt sem trúarlega dýrkunarathöfn.
