Ενώ το Ισλάμ τοποθετεί τον άνθρωπο ως “χαλίφη” (προστάτη και θεματοφύλακα) της γης, του αναθέτει μια βαθιά ευθύνη απέναντι σε όλα τα άλλα ζωντανά όντα στο σύμπαν. Αν και η έννοια των δικαιωμάτων των ζώων στον σύγχρονο κόσμο είναι ένα σχετικά νέο φαινόμενο, η ισλαμική παράδοση, ήδη από 14 αιώνες πριν, έχει ορίσει τα ζώα όχι απλώς ως “πόρους”, αλλά ως όντα με δικαιώματα που αξίζουν σεβασμό.
Στην ισλαμική σκέψη, τα ζώα δεν είναι άψυχα όντα που υπάρχουν για την αυθαίρετη χρήση των ανθρώπων. Αντιθέτως, έχουν και αυτά, όπως ακριβώς και οι άνθρωποι, τις δικές τους κοινωνικές τάξεις, γλώσσες και κοινοτικές δομές. Το Ιερό Κοράνι αποκαλύπτει αυτό το γεγονός με μια πολύ εντυπωσιακή οικουμενική προοπτική.
«Δεν υπάρχει ζώο που περπατά στη γη, ούτε πουλί που πετά με τα δύο του φτερά, που να μην αποτελούν κοινότητες (έθνη) όπως εσείς. Δεν παραλείψαμε τίποτα στο Βιβλίο. Στη συνέχεια, θα συγκεντρωθούν ενώπιον του Κυρίου τους.» (Αλ Ανάμ, 38)
Αυτό το εδάφιο δείχνει ότι η οικολογική ισορροπία και τα δικαιώματα των ζώων τελούν υπό θεϊκή εγγύηση. Η παραβίαση του δικαιώματος ενός ζώου σημαίνει στην πραγματικότητα την παρενόχληση του δικαιώματος μιας «κοινότητας» που δημιούργησε ο Αλλάχ.
Σύμφωνα με το Ισλάμ, κάθε ον στο σύμπαν έχει μια μοναδική σχέση με τον Δημιουργό. Τα ζώα αποτελούν επίσης μέρος αυτού του πνευματικού οικοσυστήματος και θυμούνται τον Αλλάχ σύμφωνα με τη δική τους φύση (τη φύση της δημιουργίας τους).
«Δεν βλέπεις ότι όσοι βρίσκονται στους ουρανούς και στη γη, και τα πουλιά με ανοιχτά τα φτερά, δοξάζουν τον Αλλάχ; Καθένα γνωρίζει την προσευχή και τη δοξολογία του. Ο Αλλάχ γνωρίζει καλά τι κάνουν.» (Αν-Νουρ, 41)
Αυτή η προοπτική καλεί τους Μουσουλμάνους σε βαθιά ταπεινοφροσύνη απέναντι στη φύση και τα ζώα. Ένα πουλί που πετά στον ουρανό ή ένα μυρμήγκι που περπατά στο έδαφος είναι μέρος ενός θεϊκού δοξασμού και αξίζει σεβασμό μόνο και μόνο για αυτόν τον λόγο.
Ενώ το Κοράνι εφιστά την προσοχή στα οφέλη που παρέχουν τα ζώα στην ανθρωπότητα, διδάσκει ότι αυτή η σχέση δεν πρέπει να βασίζεται στην εκμετάλλευση, αλλά στην ευγνωμοσύνη και τη συμπόνια.
«Και τα ζώα Εκείνος τα δημιούργησε. Σε αυτά υπάρχουν (πράγματα) που ζεσταίνουν και πολλά οφέλη για εσάς. Και τρώτε από μερικά από αυτά. Υπάρχει ομορφιά (και ευχαρίστηση) σε αυτά για εσάς όταν τα φέρνετε πίσω το βράδυ και όταν τα αφήνετε ελεύθερα το πρωί.» (Αν-Ναχλ, 5-6)
Η έκφραση «ομορφιά και ευχαρίστηση» στους στίχους είναι αρκετά εντυπωσιακή. Τα ζώα δεν είναι απλώς εργαλεία για να επωφεληθούμε από το κρέας, το γάλα ή τη δύναμή τους· είναι επίσης αισθητικά όντα και σύντροφοι του ανθρώπου στον κόσμο. Αυτή η συνείδηση της «εμπιστοσύνης» έφτασε στο αποκορύφωμά της και στις πρακτικές του Προφήτη μας Μωάμεθ. Τα καλά νέα για έναν άνθρωπο που συγχωρέθηκαν οι αμαρτίες του επειδή έδωσε νερό σε έναν διψασμένο σκύλο ή η απαγόρευση του κυνηγιού ζώων για ευχαρίστηση (αθλητικό κυνήγι) είναι οι ακρογωνιαίοι λίθοι αυτού του πολιτισμού της συμπόνιας.
Το Ισλάμ βγάζει τη δικαιοσύνη από το να είναι απλώς μια έννοια μεταξύ των ανθρώπων και την επεκτείνει ώστε να συμπεριλάβει όλα τα έμβια όντα. Τα βασανιστήρια στα ζώα, η υπερβολική εργασία τους, το χτύπημα στο πρόσωπο ή η χρήση τους ως στόχων απαγορεύονται αυστηρά στο Ισλάμ. Το μήνυμα του Ισλάμ για τα ζώα είναι σαφές: Δείξτε έλεος σε αυτούς που βρίσκονται στη γη, ώστε να σας δείξει έλεος Αυτός που βρίσκεται στον ουρανό. Σε αυτό το σύστημα πεποιθήσεων, η προστασία της φωλιάς ενός μυρμηγκιού ή η εκδήλωση στοργής σε ένα πουλί δεν είναι μια συνηθισμένη πράξη καλοσύνης, αλλά η ίδια η κατάκτηση της συγκατάθεσης του Δημιουργού.
