Ислам өркениетінде сауда тек материалдық пайда табудың құралы ғана емес; ол адалдық, сенім және әлеуметтік әділеттілікке негізделген жүйе болып табылады. Бұл дәстүрдің негізінде пайғамбар Мұхаммедтің (с.а.с.) жастық шағында “әл-Амин” (Сенімді) деген атпен танылған саудагер болғаны жатыр. Бұл мұра сауданы жай кәсіптен адамзатқа қызмет ететін абыройлы ізгі қасиетке айналдырды.
Бұл жүйенің өзегінде мызғымас “ашықтық” принципі жатыр. Ислам құқығына сәйкес, тауардың кемшілігін немесе ақауын жасыру тек моральдық әлсіздік қана емес, сонымен қатар құқықтық бұзушылық болып саналады. Сатушының тауардағы кемшілікті ашып көрсету міндеті тұтынушы құқығын 1400 жылдан астам уақыт бұрын-ақ қорғап келген. “Бізді алдаған бізден емес” деген қағидаға сәйкес, өлшеу мен таразыда алдау қатаң түрде тыйым салынған және әр адамның өз құқығын толық алуын қамтамасыз ету қасиетті міндет деп саналады.
Алайда исламда барлық табыс түрлері заңды деп есептелмейді; қанау мен әділетсіз пайдаға жол бермеу үшін нақты шектеулер қойылған. Ақшадан ақша табу (өсім) еңбек үдерісінен ажыратылған қанау құралы ретінде қарастырылып, тыйым салынған. Сондай-ақ бағаның өсуін күтіп, негізгі қажетті тауарларды нарықтан жасыру (қара нарық) және нәтижесі белгісіз, құмар ойындарға ұқсас спекулятивті мәмілелер этикаға қайшы деп есептеледі. Сауданың заңды болуының ең басты шарты — екі тараптың да толық еркіндік пен “өзара келісім” негізінде әрекет етуі; мәжбүрлеу немесе алдау арқылы жасалған кез келген мәміле өз заңдылығын жоғалтады.
Ислам экономикасы байлықтың аз ғана адамдардың қолында шоғырланып, билік орталығына айналуына да қарсы. Осы тұрғыда сауда әлеуметтік жауапкершілікпен ұштасады. Табысқа жеткен саудагер өз байлығын зекет және садақа арқылы мұқтаждармен бөлісу арқылы тазартады. Бұл бөлісу мәдениеті қоғамдағы тепе-теңдікті сақтауға және экономикалық игіліктің бүкіл қоғамға таралуына ықпал етеді. Қорытындылай келе, исламдағы сауда — сенімге негізделген өмір философиясы; ол сатып алушыны қорғайды, сатушыға моральдық жауапкершілік жүктейді және қоғамның бейбітшілігі мен әл-ауқатын орталыққа қояды.
