Dunya maze Islam or bábote bishí sotta hoddé fúat fúat gorá zay de hínar maze ekkan hooldé meila fua ror murto somas maze. Ajker dín or behosh maze bishi manúshe hoy de Islam ot meila fua ré fise rákifé. Mógor e sotta hín dín or buniadi hín ottu no ay, eebá bura hooldé purana torika ottu ay zibá dín ot lagai diyé. Dín ekkan ré bala gori buzibar fúalla hín or buniadi kitab hín saite foibou. Islam or babote hoile e kitab hín hooldé Quran aar Nabi Muhammad (SAW) or tálím. E hín saile buzá zay de Islam ot meila fua ror hok dunya maze hoddé lottu bishí fooro.
7th century Arabia maze, meila fua ror hok bishí kom asil. Quran e e somoy maze meila fua ror kanuni hok diya shuru goriyé. Quran ot fúat fúat hoiyé de meila fua ré darmali (inheritance) diya foibou: “Fua-fua aar meila-fua ré baaf-ma aar fúati-fua ye rakai giyé dé hín ottu ekkan hicha asé” (Nisâ 4/7). E kanun hín o somoy or somas or fúalla bishí boro ekkan bodola asil.
Quran or hichabe, meila-fua aar fua-fua ekke buniad ottu banaiyé. “O manush fua! Tumáre ekkan nefes ottu banaiyé de Allah ré doro” (Nisâ 4/1). E ayet e hoiyé de manush or murto meila baa fua fúat fúat gorá no zay. Islam ot boro-soto hooldé nek-amoli aar zimmedari loi asé. Quran e hoiyé de: “Allah r gúasot tumár maze hebá bishí izzat wala, zibá Allah ré bishí dore” (Hucurât 49/13).
Meila-fua aar fua-fua Allah r gúasot barabor. Quran ot mumin meila aar fua-fua ré fúati hoiyé: “Mumin fua-fua aar meila-fua ekke-ekkzor or dosto; tara bala ham or hukum diye aar bura ham ottu rokke” (Tevbe 9/71). Aar ekkan ayet ot hoiyé de mumin meila aar fua-fua ré ekke-barabor nek-fól diya foibou (Tevbe 9/72).
Bia-shadi r bábote, Quran e fúat fúat goriyé de ekke-ekkzor ré izzat gorite foibou. Quran e hoiyé de meila aar fua-fua ekke-ekkzor or fúalla “fufa” (clothing) r dulla: “Tara tumár fúalla fufa, aar tumí tarár fúalla fufa” (Bakara 2/187). Ee tar mane bia hooldé ekke-ekkzor or ekin aar hás-hási, eebá larái-hazia no. Quran e bia r maze insaf or kotha fúat fúat goriyé (Nisâ 4/3).
Nabi Muhammad (SAW) e hoiyé de: “Tumár maze hebá bishí bala, zibá nizor bou r fúat-fúat bala.” Nabi (SAW) e meila fua r hok saibar fúalla hoiyé. Islam ot ma r murto bishí uúre. Nabi (SAW) ré fúas gorá giyé de honté bishí bala ham goritám, téyé tin-bar hoiyé de “ma ré”, erfore hoiyé de “baaf ré”.
Póila somoy or Islam ot, meila fua re fúat fúat ham gorite dekká giyé. Bibi Khatidja boro ekkan saudagor asil. Bibi Aisha dín or boro ekkan alema asil. E hín ottu buzá zay de meila fua re tálím aar ham goribar hok asil.
Ajkali bishi meila fua ré fise raká de hín dín or ham no, eebá hooldé bura torika. Quran ot meila fua r hok aar izzat bala gori diya giyé. Islam ot meila fua r bábote bala gori buzitám hoile dín or kitab aar purana torika ré fúat fúat gorite foibou.
