Ien fan de meast besprutsen ûnderwerpen wrâldwiid oer de Islam is de posysje fan de frou yn de maatskippij. Yn hjoeddeiske diskusjes wurdt faak beweard dat de Islam froulju op de eftergrûn pleatst. In grut part fan dizze beoardielingen komt lykwols fuort út histoaryske praktiken of lokale kultueren dy’t oan de religy tuskreaun wurde, ynstee fan út de basisboarnen fan de Islam. Om in religy op in sûne manier te beoardieljen, moat men nei de fûnemintele teksten sjen. Yn it gefal fan de Islam binne dy boarnen de Koran en de lear fan de Profeet Mohammed. As dizze teksten ûndersocht wurde, docht bliken dat de benadering fan de Islam foar froulju faak hiel oars is as it byld dat yn de publike opiny presintearre wurdt.
Yn it 7e-iuwske Araabje, dêr’t de Islam ûntstie, wie de sosjale status fan froulju hiel beheind. Froulju hiene faak gjin rjocht op erfskip, harren ekonomyske selsstannigens waard net erkend en yn guon gefallen koene houliksrelaasjes grutte ûnrjochtfeardigens befetsje. De Koran brocht yn dizze omjouwing regels dy’t de juridyske status fan froulju regele. De Koran seit dúdlik dat froulju in diel fan it erfskip krije sille: “Foar de manlju is der in diel fan wat de âlden en de neiste famylje neilitte, en foar de froulju is der in diel…” (Nisâ 4/7). Dizze regeling fertsjintwurdige in wichtige juridyske feroaring, sjoen de maatskiplike struktuer fan dy tiid.
Neffens de Koran binne frou en man út deselde oarsprong skepen wat minsklike wearde oanbelanget. “O minsken! Wês freze foar jimme Hear, dy’t jimme út ien inkeld wêzen skepen hat en dêrút syn partner skepen hat” (Nisâ 4/1). Dit fers lit sjen dat de ontologyske wearde fan de minske net feroaret neffens geslacht. Yn de Islam is superioriteit net ferbûn mei geslacht, mar mei moraal en ferantwurdlikens. De Koran drukt dit prinsipe sa út: “Waarlik, de meast earfolle fan jimme foar God is dejinge dy’t it measte bewust is fan Him” (Hucurât 49/13).
Yn it minskbyld fan de Islam binne frou en man gelyk wat geastlike ferantwurdlikens oanbelanget. Yn de Koran wurde leauwige manlju en leauwige froulju tegearre neamd: “Leauwige manlju en leauwige froulju binne elkoars freonen; hja advisearje it goede en ferbiede it kweade” (Tevbe 9/71). Yn in oar fers wurdt oanjûn dat deselde geastlike beleanning jûn wurde sil oan leauwige manlju en froulju: “God hat de leauwige manlju en leauwige froulju tunen tasein dêr’t rivieren ûnder streame” (Tevbe 9/72). Dizze benadering lit sjen dat religieuze ferantwurdlikheden en geastlike wearden net beheind binne ta geslacht.
Wat it houlik oanbelanget, betoant de Koran it prinsipe fan ûnderlinge ferantwurdlikens en respekt. De Koran jout oan dat de echtgenoaten in elemint fan fertrouwen en beskerming foar elkoar binne: “Hja binne in klaad foar jimme en jimme binne in klaad foar harren” (Bakara 2/187). Dizze útspraak lit sjen dat it houlik basearre is op ûnderling fertrouwen en neite, net op in machtsrelaasje. Dêrnjonken hechtet de Koran grutte wearde oan it prinsipe fan rjochtfeardigens yn it houlik en warskôget oer polygamy: “As jimme bang binne dat jimme net rjochtfeardich wêze kinne, trou dan mar mei ien” (Nisâ 4/3).
Oangeande de posysje fan froulju yn de maatskippij leit de Koran de moralistyske ferantwurdlikens net allinnich by de froulju. It prinsipe fan privacy en moreel gedrach wurdt earst rjochte op de manlju: “Sis tsjin de leauwige manlju dat hja harren blik delslaan moatte en harren kuisheid beskermje moatte” (Nur 24/30). Dêrnei wurdt datselde prinsipe ek foar froulju útdrukt (Nur 24/31). Dizze benadering lit sjen dat morele ferantwurdlikens in maatskiplik prinsipe is.
Ek de lear fan de Profeet Mohammed betoant dúdlik dat froulju goed behannele wurde moatte. De Profeet sei: “De bêste fan jimme is dejinge dy’t it bêste is foar syn frou.” Ek yn in oare hadith advisearre hy barmhertigens tsjin froulju en frege hy spesjaal om harren rjochten te respektearjen. Yn de islamityske tradysje is ek de posysje fan de mem tige heechachtet. Doe’t de Profeet Mohammed frege waard oan wa’t men de measte goedheid dwaan moast, antwurde hy trije kear “dyn mem” en dêrnei “dyn heit”. Dit ferhaal lit sjen hoe weardfol de ynset en it offer binnen it gesin sjoen wurdt.
Yn de earste perioade fan de Islam hiene froulju in aktive rol, net allinnich binnen it gesin, mar ek yn it maatskiplik libben. Chadidja wie in suksesfolle hannelster en joech wichtige ekonomyske stipe yn de earste jierren fan de Islam. Aisha wurdt beskôge as ien fan de wichtichste boarnen fan kennis op it mêd fan hadith en rjocht. Dizze foarbylden litte sjen dat froulju yn de earste perioaden fan de islamityske maatskippij in aktive rol hawwe koene yn ûnderwiis en kennisproduksje.
De beheiningen dy’t hjoed-de-dei yn guon moslimmaatskippijen sjoen wurde, komme faak net út de basislear fan de religy, mar út histoaryske ynterpretaasjes of lokale tradysjes. As de prinsipes fan de Koran ûndersocht wurde, wurdt de frou definiearre as in yndividu dat gelyk wurdt sjoen oan de man yn minsklike wearde, ekonomyske rjochten hat, in geastlike ferantwurdlikens hat en bydrage kin oan it maatskiplik libben.
Ta beslút: de basisboarnen fan de Islam jouwe in ramt dat it doel hat om de weardichheid en rjochten fan froulju te beskermjen. As de Koran en de lear fan de Profeet Mohammed ûndersocht wurde, docht bliken dat froulju net minder wurdearre wurde, mar krekt oarsom in sterke status hawwe wat minsklike weardichheid, respektfolle posysje binnen it gesin en maatskiplike ferantwurdlikens oanbelanget. Om de frouljuskwestje yn de Islam goed te beoardieljen, is it nedich om de prinsipes fan de religieuze teksten te skieden fan de praktiken dy’t troch de skiednis hinne yn ferskate maatskippijen ûntstien binne. As dat ûnderskie makke wurdt, docht bliken dat it frouljusbyld fan de Islam faak folle wiidweidiger en lykwichtiger is as faak tocht wurdt.
